We wtorkowy poranek, 8 września, wreszcie udało się zgrać wszystkie terminy. Zaproszenia zostały przyjęte, lektorzy znaleźli czas i mogliśmy rozpocząć tegoroczne Narodowe Czytanie w Wąbrzeskiej Bibliotece. Tym razem spotkaliśmy się z jednym z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu – „Dziadami” Adama Mickiewicza.
„Dziady” to dzieło rozległe i wielowątkowe, którego nie sposób byłoby zaprezentować w całości. Dlatego na potrzeby tegorocznego Narodowego Czytania zdecydowaliśmy się na Część II dramatu. To właśnie ona jest najściślej zakorzeniona w ludowym obrzędzie dziadów – dawnym rytuale poświęconym zmarłym. Mickiewicz tworzy w niej niezwykły świat, w którym granica między żywymi a umarłymi przestaje być szczelna. Do kaplicy przybywają kolejne widma, a każde z nich przynosi własną historię i własną naukę dla żyjących.
Część II szczególnie dobrze sprawdza się podczas wspólnego, głośnego czytania. Guślarz prowadzący obrzęd, chór, rytm powtarzających się zaklęć i wezwań oraz kolejne pojawiające się zjawy tworzą teatralną kompozycję. Jest tu tajemnica, napięcie, muzyczność, ale także uniwersalne pytania o miłość, cierpienie, winę, karę i to, co właściwie znaczy być człowiekiem.
Zanim jednak otworzyły się drzwi kaplicy, usłyszeliśmy „Upiora” – tekst, który Mickiewicz umieścił przed Częścią II „Dziadów”. Tajemniczą historię odczytał brawurowo zastępca burmistrza Wojciech Trzciński. To właśnie „Upiór” stał się pierwszym krokiem w stronę niezwykłego świata, do którego za chwilę mieliśmy wejść.
Słowo wstępne wygłosiła Agnieszka Błaszak, instruktorka Wąbrzeskiej Biblioteki i, jak co roku, koordynatorka naszego Narodowego Czytania.
Następnie rozpoczął się obrzęd. Naszą podporą był Igor Węglerski (LO) w roli Guślarza. Nie był to dla niego pierwszy kontakt z tą postacią – Igor wcielał się już w Guślarza na deskach scenicznych podczas przedstawienia przygotowanego przez młodzież wąbrzeskich szkół średnich. Tym razem poprowadził obrzęd w bibliotecznej przestrzeni, przywołując kolejne zjawy.
Na wezwanie Guślarza pojawili się kolejno: Aniołek Józio – Bartosz Krause (SP 3), Widmo Złego Pana – Wojciech Góralski, Chór ptaków nocnych: Kruk – burmistrz Tomasz Zygnarowski i Sowa – wicestarosta Gizela Pijar oraz Dziewczyna – Karolina Laskowska (LO).
Atmosferę wydarzenia budowała muzyka Zygmunta Koniecznego z filmu „Lawa” w reżyserii Tadeusza Konwickiego – filmowej adaptacji „Dziadów”. Niepokojące, wibrujące dźwięki, były doskonałym dopełnieniem kolejnych scen. Muzyka potęgowała wrażenie, że rzeczywiście znajdujemy się na granicy dwóch światów – tego, który znamy, i tego, który na co dzień pozostaje niewidzialny.
Zadbaliśmy również o wizualną oprawę czytania. Lektorzy pojawili się przed publicznością w czarnych pelerynach, ze świecami w dłoniach. Dziękujemy Kasi Wiśniewskiej z LO oraz Karolinie Szczesiak-Sulikowskiej z WDK za ich użyczenie.
Do wydarzenia przygotowywaliśmy się podczas dwóch prób. Wzięli w nich udział przede wszystkim nasi młodzi lektorzy, którzy od początku wykazywali się ogromnym zaangażowaniem. Ich uwagi inscenizacyjne i organizacyjne pokazały, że młodzież nie tylko świetnie odnajduje się w Mickiewiczowskim świecie, ale również potrafi twórczo współtworzyć wydarzenie. Nasi bardziej doświadczeni lektorzy, choć z różnych powodów nie mogli być obecni na próbach, również doskonale poradzili sobie ze swoimi rolami.
A potem… otwarły się drzwi do kaplicy i rozpoczęły się Dziady.
Nisko klaniamy się naszej publiczności: wszystkim uczniom obecnym na dzisiejszym wydarzeniu i ich opiekunom, nauczycielom, dyrektorom szkół oraz wszystkim miłośnikom Narodowego Czytania, którzy tego dnia byli z nami w bibliotece.
Bo „Dziady” najlepiej brzmią wtedy, gdy nie pozostają tylko słowami zapisanymi w książce. Kiedy zostają wypowiedziane na głos, kiedy słuchamy ich wspólnie, a między nami pojawiają się Guślarz, duchy, chór i muzyka – Mickiewiczowski świat na chwilę naprawdę zaczyna żyć.
Za rok czytamy “Lorda Jima” Josepha Conrada.
