Po raz piąty „Opowieści historyczne” przyciągnęły do biblioteki liczną publiczność. Sala – jak mówią bibliotekarze – wypełniła się „pod windę”, a nawet jeszcze bardziej.
Tym razem spotkanie miało szczególny charakter, ponieważ odbyło się w związku ze zbliżającą się 780. rocznicą pierwszej wzmianki o Wąbrzeźnie w źródłach pisanych.
Grzegorz Banaś i Paweł Becker zabrali słuchaczy w podróż do XIII wieku, wyjaśniając, dlaczego za symboliczny początek dziejów miejscowości uznaje się rok 1246. Właśnie wtedy – 19 kwietnia – w dokumencie wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Heinricha von Hohenlohe pojawia się nazwa „Wambrez”, odnosząca się do dzisiejszego Wąbrzeźna.
Dokument ten był efektem wcześniejszych wydarzeń historycznych. W XIII wieku ziemia chełmińska znajdowała się w granicach dzielnicy mazowieckiej, rządzonej przez księcia Konrada I Mazowieckiego, który sprowadził do Polski Krzyżaków i przekazał im te tereny. W 1246 roku zakon nadał biskupowi chełmińskiemu dobra obejmujące m.in. okolice nad Drwęcą oraz miejscowości Bobrowo, Łozę i właśnie Wambrez.
Jak podkreślali prowadzący, data ta nie oznacza ani momentu założenia osady, ani nadania jej praw miejskich. Wąbrzeźno musiało istnieć wcześniej, skoro zostało wymienione w dokumencie. Przypuszcza się natomiast, że prawa miejskie mogły zostać nadane około 1331 roku, jednak brak na to jednoznacznych źródeł.
Spotkanie obfitowało w liczne wątki i pytania. Uczestnicy zastanawiali się m.in., czy mieszkańcy Wąbrzeźna mogą mieć czeskie korzenie, co stało się z zamkiem biskupów chełmińskich oraz jak wyglądała średniowieczna topografia miasta – przebieg murów, lokalizacja cmentarzy czy pierwszego ratusza.
Jak zaznaczyli historycy, opowieść o najdawniejszych dziejach miasta to często „gdybologia stosowana” – ze względu na ograniczoną liczbę źródeł. Jednak dzięki analogiom i szerokiemu kontekstowi historycznemu udało się odtworzyć fascynujący obraz przeszłości Wąbrzeźna.
Biblioteka dziękuje prowadzącym za kolejne inspirujące spotkanie, a uczestnikom za obecność i aktywny udział w dyskusji.
